A Clockwork Orange Being the adventures of a young man whose principal interests are rape, ultra-violence and Beethoven.

نگاه کوتاه: (از نظر کاربران مکسافت)

 هومن: نويشنده كتاب پرتقال كوكي (انتوني برگس) در زمان تاليف كتاب در مالزي زندگي ميكرد. همسر او توسط چهار خلافكار امريكايي مضروب شده بود و اين خود قسمتي از مضمون داستان او شد. در زبان مالزيايي كلمه "Orang" بمعني مرد ميباشد (همچنين اين كلمه قسمتي از كلمه "Orangutan" كه نميه دوم "Hutan" بمعني جنگل مي باشد بنابراين نام اين فيلم بجاي كلمه مسطلح clockwork fruit به جاي clockwork man يا مرد كوكي نيز ميباشد كه دقيقا آلكس در انتهاي داستان به آن تبديل ميشود. نقد اين فيلم كار اساني نميباشد. حتي بهد از 34 سال اين فيلم هنوز به مشكلات جامعه اشاره ميكند و
Kubrick took a huge leap with this film challenging society to take a hard look at itself
Unfortunately, society wasn't ready for this film, which is why it is revered now more than ever

ناشناس: کوبریک این فیلم را بعد از تبعید خودخواسته به انگلستان، در سال 1971 می سازد. اما ساختار فیلم آنقدر بی پرده به بیان مفاهیم آن پرداخته بود، که ناگزیر مدتی فیلم توقیف بود(حدود 11 سال) تا شاید تمدن کمی جلوتر برود و مردم بزرگتر شوند و بتوانند چنین فیلمهایی را هم ببینند.


من همان نظر قبلیه خودم(سرکوب آزادی انسان و وادشتن او به انفعال) را از فیلم استنتاج می کنم:

شخصیت اول داستان الکس در طول داستان به دو مکان منتقل می شود. اول زندان و بعد مرکز بازپروری، در زندان جسم او در اسارت است و کاملا کنترل شده، اما فکرش آزاد است و به آنچه بخواهد می اندیشد و این را در سکانس کتابخانه به وضوح می بینیم( او نه کتاب مقدس را می خواند و نه برای حرفهای کشیش تره خرد می کند، او در افکارش به همخوابی با دختران می اندیشد).تا اینجا روش قدیمی قدرت را برای تسلط بر انسانهای ضد اجتماع حاکم است. اما در دوران مدرن حکومت به اسارت و کنترل جسم قانع نیست، حکومت مدرن در پی کنترل افکار است. در نتیجه الکس به مراکز بازپروری فرستاده می شود. آنجا تحت سلطه روانپزشکان است، در ادامه می بینیم که آنها هم نسخه دیگری از مراکز بی رحم قدرت هستند، آنها هم نه برای سلامت روان انسان بلکه برای کنترل بر او و اعمال قدرت بر او می کوشند. از اینجاست که بخش اصلی ماجرا آغاز می شود، و ما تازه متوجه می شویم که آن موجود مخوف (الکس) چقدر در مقابل به ظاهر روانپزشکان انسان دوست معصوم و ترحم برانگیز است. آنقدر معصوم که سیمها و الکترود هایی که به سر و صورتش نصب شده بی شک ما را به یاد مسیح و تاج خاری که بر سرش گذاشته بودند می اندازد. الکس مسیح دوران مدرن است و اینگونه مصلوب می شود.

همانگونه که گفتم قدرت و حکومت دردوران جدید تفکری جدید دارد و آن در بند کشیدن فکر آدمیست، و در فیلم همانگونه که انتظار می رود موفقیت روش جدید را میبینیم. الکس به موجودی اخته و بی آزار تبدیل می شود و در امتحانی که برای بهبودی او ترتیب داده شده او در مقابل خشونت و جنسیت ناتوان است و آماده است برای بازگشتن به جامعه. (در همان سکانس شاهد نگاه های هرزه خود قدرتمداران به آن دخترک لخت هستیم).

این داستان همان انفعال تحمیل شده از سوی حکومت است. برای قدرت انسان خوب همان انسان مرده است( انسان مرده=انسان اخته=انسان منفعل).

بعد از مرخص شدن الکس میبینیم که حال همانها که مورد تجاوز و آزار الکس بودند، او را می آزارند، اما نقش آنها اینبار در جامعه متفاوت است. دو دوست الکس که قبلا گاهی مورد خشونت او قرار می گرفتند، حال پلیس هستند و حال او را خوب جا می آورند. خشونت آنها در مورد الکس همان خشونتی بود که قبلا خود الکس اعمال می کرد. پس چرا آنها مورد بازپروری قرار نمی گیرند؟ چرا آن روانپزشکان با آن وضع عجیب و دردناک آن آزمایشات را بر روی الکس انجام می دادند، و کسی نگفت خرتان به چند؟

جنسیت و خشونت در نگاه حکومت چیز بدی نیست، به شرط آنکه در خدمت آنها باشد. ما می توانیم عضو پایگاه های آنها بشویم و هر چقدر می خواهیم خونخوار باشیم و شهوت ران. جنگ قدرت نه برای جلوگیری از اعمال غیر انسانی و ظالمانه است بلکه جنگیست برای قدرت بیشتر جنگیست برای پروار کردن هر چه بیشتر خود،جنگیست برای سرکوب هر چه بیشتر مخالفان و مزاحمان. حال به هر روشی. این فیلم هشدار می دهد: در دنیای نوین حتی انسان دوستانه ترین مراکز و نهاد ها(روانپزشکان، کلیسا و برقرار کنندگاه نظم و آرامش مثل پلیسها) هم ورژن جدیدی از ظلم و ستم و اسارتی است که در طول تاریخ برانسان ضعیف تحمیل شده، حال با فرمی جدید و عوام فریبیه بیشتر...

نگاه عمیق کوبریک ما را به فکر وا میدارد و باعث می شود دست به بازنگریه برخی مفاهیم انتزاعی همچون آزادی و عدالت بزنیم... واقعا آزادی چیست؟ عدالت چیست؟

شاید هم بهتر باشد بپرسیم انسان چیست؟

علی رضا: سلام .پرتقال کوکی در واقع یک کابوسه که بیدار شدنی از آن در کار نیست .حقیقتی است که همیشه دلمون می خواد در پس
اعماق ذهنمون بمونه و بهش فکر نکنیم .من با رضای عزیز موافقم که این رساله کوبریک در باب آزادی است اما نقد همین اصل بنیادی
زندگی بشر هم هست و نقد قدرتهایی که می خواهند بهر قیمتی آنرا سلب کنند.وقتی آلکس به زندان میرود و پروژه نفرت درمانی بر
روی ذهن او انجام میگیرد در واقع تبدیل او به فرد مطلوب جامعه بدون انتخاب آلکس است و اجباری .در اینجا کوبریک کاملا این شیوه
قدرت رو از آزادی آلکس خطرنک تر و مهلک تر میدونه چرا که معتقده این انتخاب باید درونی باشه و از روی آگاهی .در پایان فیلم می بینیم
که وقتی آلکس به جامعه بر میگرده جامعه بسیار خشن تر از قبل شده است .
من هر چی فکر میکنم فیلمی اینچنین جلوتر از زمانش پیدا نمی کنم .امروز بعد از سی سال هنوز فیلم مطرح کننده سوالهای امروز بشر
در مورده مسایل عدیدش هست و حالا بهتر معنی کلمه آوانگارد رو در خصوص کوبریک درک میکنیم.
فیلم بسیار هنرمندانه به اعماق تاریک روح و تمایلات ما نور می اندازه و اونرو آشکار می کنه اینکه در نیم ساعت اول فیلم تحمل رفتارهای
آلکس را نداریم و او را اینچنین ورای یک تبهکار غیر قابل تحمل می ببینم در واقع از سویه تاریک درون خودمان می گریزیم و نمیخواهیم فیلم
چنین آینه ای در برابر ما و جامعه ای که فکر میکنیم امن است قرار دهد و این دلیل برخورد بعضی آدمها است پس از دیدن این فیلم.
فیلم اصلا اثر ساده و راحتی نیست در واقع هنر سینماست نه صنعت.
بازی مالکوم مکداول فوق العاده است .در واقع کاری که او با خود در این فیلم کرد باعث شد کاراکتر آلکس همه عمر به او بچسبد و او همیشه
تنها وجوهی از او را به نمایش بگذارد .در صحنه درمان قرنیه چشم او آسیب دید و چند ساعت کور شد و در صحنه اسخر تا غرق شدن پیش
رفت.او غریب ترین تبهکار سینما را به تصویر کشید.

منبع: مکسافت سینما